طراحی وبسایت فرآیندی چندوجهی است که به ساخت بصری و عملکردی صفحات وب میپردازد. این فرایند صرفا به جنبههای گرافیکی محدود نمیشود، بلکه شامل برنامهریزی، تولید محتوا، و چیدمان رابط کاربری و گاهی برنامهنویسی به گونهای است که هم برای کاربر جذاب و مفید باشد. از طرفی اهداف تجاری یا اطلاعاتی سایت را برآورده کند. به بیان ساده، طراحی وبسایت پلی است میان ایدهپردازی، طراحی گرافیکی و پیادهسازی فنی که در نهایت یک تجربه کاربری مطلوب را ایجاد میکند.
طراحی وب چیست و چرا مهم است؟
ما برای اینکه بتوانیم در دنیای آنلاین حرفی برای گفتن داشته باشیم باید با کمک یک پیج اینستاگرام، شبکههای اجتماعی و سایت فعالیت کنید. مسلما سایت، یک بستر حرفهای و ایمن است که قطعا باعث افزایش اعتبار خواهد شد. طراحی سایت هم با کمک برنامه نویسی امکانپذیر است و میتوانید اینگونه یک سایت کاملا اختصاصی بسازید؛ هم میتوانید به کمک سیستمهای مدیریت محتوا مانند وردپرس میتوان سایت را بدون نیاز به کدنویسی ساخت و در با کمک قالب وردپرس آن را به یک ظاهر زیبا و حرفهای بدل کرد.
با توجه به اینکه شما چه مواردی را باید روی سایت خود پیادهسازی کنید، باید انتخاب کنید که سایتی اختصاصی نیاز دارید یا باید به کمک وردپرس، سایتی خلق کنید. قطعا با کمک وردپرس میتوانید هر مدل سایتی با هر امکاناتی بسازید که با هزینههای بسیار کمی هم این اتفاق میافتد. اما این را بدانید که وجود یک سایت برای اعتبار کسب و کارتان خیلی مهم است و در واقع به عنوان یک زمینی است که شما مالک آن هستید و هر کسی نمیتواند آن را از شما بگیرد. اما وجود بیزینس تنها روی یک پیج اینستاگرام، اعتمادی را تضمین نمیکند زیرا صاحبان پلتفرم مذکور هر زمان که بخواهند میتوانند همه چیز را برای یک لحظه تمام کنند. به همین علت سعی کنید بستری مطمئن برای خود بسازید.
تاریخچه طراحی وب سایت
دوران باستان، در سالهای ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۴، همزمان با اختراع وب توسط تیم برنرز-لی در مرکز CERN، نخستین وبسایتهای جهان راهاندازی شدند. این سایتها بسیار ساده و کاملاً متنی بودند و تنها از هایپرلینکها برای اتصال صفحات به یکدیگر استفاده میکردند. در آن زمان چیزی به نام طراحی وب به شکل امروزی وجود نداشت و هدف اصلی، صرفاً به اشتراکگذاری اطلاعات بود. ظاهر صفحات نیز بسیار ابتدایی بود؛ پسزمینه سفید، متن سیاه و لینکهای آبی تنها عناصر بصری آن دوران محسوب میشدند.
چند سال بعد، بین ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۸، با ظهور مرورگرهایی مانند Netscape Navigator و Internet Explorer امکان افزودن تصاویر به صفحات وب فراهم شد. همین تغییر باعث شد طراحان به سراغ استفاده از تگهای جدول (table) بروند؛ تگهایی که در ابتدا برای نمایش دادههای جدولی ساخته شده بودند اما خیلی زود به ابزاری برای ایجاد ستونها، ردیفها و کنترل دقیقتر طرحبندی صفحات تبدیل شدند. در همین دوره، تکنولوژی فلش نیز به دنیای وب معرفی شد و امکانات بصری تازهای همچون انیمیشنهای تعاملی و جلوههای جذاب را در اختیار طراحان قرار داد. با این حال، استفاده از فلش مشکلاتی در عملکرد و دسترسی به همراه داشت و مانعی برای تجربه کاربری روان به شمار میرفت.
با معرفی CSS در سال ۱۹۹۶، دنیای طراحی وب وارد مرحلهای تازه شد. این فناوری امکان جداسازی استایل از ساختار HTML را فراهم میکرد و در نتیجه طراحان دیگر مجبور نبودند برای کنترل ظاهر سایت از جداول پیچیده استفاده کنند. تنها با یک فایل CSS میشد رنگ، فونت و حتی چیدمان کل سایت را تغییر داد. همین تحول بهمرور پایان دوران «طراحی جدولمحور» را رقم زد و وبسایتها از نظر بصری انعطافپذیرتر و حرفهایتر شدند.
چند سال بعد، بین ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۷، وب وارد عصری شد که به نام وب ۲.۰ شناخته میشود. در این دوره وبسایتهایی مانند MySpace و Flickr پیشگام بودند و تمرکز اصلی روی تعامل بیشتر کاربران، محتوای تولید شده توسط آنها و رابطهای کاربری جذاب قرار گرفت. طراحیها پررنگتر و زندهتر شدند؛ رنگهای روشن، آیکونهای گرادیانتی و گوشههای گرد به یک ترند رایج تبدیل شدند. در همین زمان، سیستمهای مدیریت محتوا مانند وردپرس نیز پا به عرصه گذاشتند و باعث شدند ساخت و مدیریت وبسایت دیگر محدود به افراد فنی نباشد. این تغییر، انقلابی واقعی در دسترسی و گسترش وب به شمار میرفت.
سال ۲۰۰۷ نقطه عطف بزرگی در دنیای وب بود؛ همان سالی که اولین آیفون معرفی شد و استفاده از اینترنت در دستگاههای موبایل جهش چشمگیری پیدا کرد. این تحول باعث شد طراحان به سراغ رویکردی تازه بروند که بعدها با نام طراحی واکنشگرا شناخته شد. در این روش، وبسایتها به گونهای طراحی میشدند که بدون نیاز به نسخههای جداگانه، به طور خودکار خود را با ابعاد صفحه نمایش موبایل، تبلت یا دسکتاپ تطبیق دهند. همین تغییر، تجربهای یکپارچه و کاربرپسند برای بازدیدکنندگان در هر دستگاهی به همراه داشت.
چند سال بعد، بین ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷، طراحان در واکنش به طراحیهای شلوغ و پرزرقوبرق دوران وب ۲.۰ به سمت طراحی فلت حرکت کردند. در این سبک، همهچیز سادهتر و خواناتر شد؛ رنگهای تخت جای گرادیانتهای سنگین را گرفتند و سایههای اضافی حذف شدند. هدف اصلی این تغییر افزایش سرعت بارگذاری صفحات و تمرکز بیشتر بر محتوای اصلی بود. در همین زمان، رویکرد مینیمالیسم نیز به طراحی وب راه پیدا کرد و با استفاده هوشمندانه از فضای خالی، کاربر را مستقیماً به سمت مهمترین بخشهای محتوا هدایت میکرد.
اما شاید مهمترین دستاورد این دوره، تغییر نگرش به طراحی بود. دیگر تنها ظاهر بصری اهمیت نداشت، بلکه تجربه کاربری به محور اصلی تبدیل شد. طراحان شروع به تحلیل رفتار کاربران کردند، مسیر حرکت آنها در سایت را طراحی نمودند و با تستهای قابلیت استفاده، تلاش کردند تجربهای روان، ساده و لذتبخش فراهم کنند. این تغییر نگاه، وب را از یک محیط صرفاً نمایشی به بستری تبدیل کرد که نیازها و راحتی کاربر در آن اولویت داشت.
در دوران مدرن، با پیشرفتهای چشمگیر در CSS و JavaScript، طراحی وب وارد مرحلهای تازه شد؛ مرحلهای که در آن انیمیشنها و تعاملات ظریف نقش پررنگی پیدا کردند. طراحان با استفاده از تکنیکهایی مانند اسکرول پارالاکس، افکتهای حرکتی و تعاملات کوچک توانستند تجربهای جذابتر و پویاتر برای کاربران خلق کنند. این انیمیشنها دیگر مانند فلش سنگین و غیرقابل دسترس نبودند، بلکه هدفشان افزایش تعامل، روایتگری بهتر و هدایت کاربر در جریان محتوا بود.
در همین زمان، تایپوگرافی و محتوای بصری نیز اهمیت بیشتری پیدا کردند. استفاده از فونتهای سفارشی و تصاویر یا ویدئوهای با کیفیت بالا، وبسایتها را به بستری برای داستانگویی بصری تبدیل کرد؛ جایی که برندها میتوانستند پیام خود را نه فقط از طریق متن، بلکه از راه ترکیب هوشمندانه تصویر، حرکت و طراحی منتقل کنند.
از سوی دیگر، دغدغه سرعت و عملکرد به یکی از اولویتهای اصلی طراحان و توسعهدهندگان تبدیل شد. ظهور ابزارها و فریمورکهای مدرن مانند React و Vue.js به بهینهسازی سایتها کمک کرد و تجربهای سریعتر و کارآمدتر را برای کاربران به همراه آورد.
امروز نیز با گسترش هوش مصنوعی و رابطهای کاربری صوتی، وبسایتها قدم به دنیایی هوشمندتر گذاشتهاند. از چتباتهایی که به سؤالات کاربران پاسخ میدهند، تا دستیارهای صوتی و سیستمهایی که محتوای سایت را بر اساس رفتار کاربر شخصیسازی میکنند، هوش مصنوعی در حال بازتعریف آینده طراحی وب است. این روند نشان میدهد که وب مدرن دیگر فقط یک محیط نمایش اطلاعات نیست، بلکه بستری تعاملی، شخصیسازیشده و هوشمند است که تجربهای منحصربهفرد برای هر کاربر خلق میکند.
حتما بخوانید: طراحی سایت با هوش مصنوعی
انواع وبسایتها
شما بنا به خواسته خود میتوانید نوع سایتی را که میخواهید داشته باشید، انتخاب کنید. از اینرو، قطعا باید انواع وبسایت را بشناسید، از مهمترین انواع وب سایت میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
وبسایت های استاتیک (Static)
وبسایت استاتیک، وبسایتی است که صفحات را با استفاده از تعداد ثابتی از فایلهای از پیش ساخته شده متشکل از HTML CSS و جاوا اسکریپت ارائه میدهد. یک وبسایت استاتیک هیچ پردازش سمت سرور بکاند و هیچ پایگاه دادهای ندارد. هرگونه عملکرد “پویا” مرتبط با سایت استاتیک در سمت کلاینت انجام میشود، به این معنی که کد به جای سرور، در مرورگرهای بازدیدکنندگان اجرا میشود.
به زبان غیر فنی، این بدان معناست که هاست شما فایلهای وبسایت را دقیقا همانطور که در سرور ظاهر میشوند، به مرورگرهای بازدیدکنندگان تحویل میدهد. علاوه بر این، هر بازدیدکننده فایل استاتیک یکسانی را که به مرورگرهای خود تحویل داده میشود، دریافت میکند، که به معنای داشتن تجربیات دقیقاً یکسان و دیدن محتوای دقیقاً یکسان است.
وبسایتهای داینامیک (Dynamic)
یک وبسایت پویا یا داینامیک، وبسایتی است که از سمت سرور کنترل میشود و به نوعی زبان اسکریپتنویسی مثلاً PHP متکی است. هر بار که کسی از سایت بازدید میکند، سرور کد آن را پردازش میکند و از پایگاه داده برای تولید صفحه نهایی پرسوجو میکند. این به سرور اجازه میدهد تا محتوای متفاوتی را برای هر بازدید نمایش دهد. به عنوان مثال، کسی که به سایت وارد شده است ممکن است یک نسخه از صفحه را ببیند، در حالی که کسی که وارد نشده است ممکن است هنگام بازدید از صفحه، محتوای کاملاً متفاوتی را ببیند.
همچنین به این معنی است که هر تغییری که در داشبورد مدیریت سایت خود ایجاد میکنید، بلافاصله قابل مشاهده است زیرا سیستم مدیریت محتوا به طور خودکار شروع به ارائه صفحه با آخرین محتوا میکند.
پورتال ها
پورتال یک پلتفرم مبتنی بر وب است که اطلاعات را از منابع مختلف در یک رابط کاربری واحد جمعآوری میکند و مرتبطترین اطلاعات را برای زمینه مورد نظر کاربران ارائه میدهد. با گذشت زمان، پورتالهای وب ساده به پلتفرمهای پورتالی تبدیل شدهاند که از ابتکارات تجربه مشتری دیجیتال پشتیبانی میکنند.
مشکلی که پورتالها در روزهای اولیه اینترنت سعی در حل آن داشتند، کشف محتوا بود. در مواجهه با حجم عظیم اطلاعات موجود در اینترنت، سادهترین راه برای کاربر عادی جهت کشف اطلاعات، از طریق یک مرکز محتوای انسانی، معروف به پورتال، بود. پورتالها میتوانستند محتوای انتخاب شده را نمایش دهند تا یک تجربه سفارشی برای کاربران فراهم کنند.
وبسایتهای مجهز به CMS
وبسایتهای مجهز به سیستم مدیریت محتوا، وبسایتهایی هستند که از یک نرمافزار برای ساخت، ویرایش و انتشار محتوا بدون نیاز به دانش برنامهنویسی استفاده میکنند. این سیستمها، کار مدیریت سایت را برای کاربران غیرتخصصی بسیار ساده میکنند. CMS به دو بخش اصلی تقسیم میشود:
- یک بخش برای مدیریت محتوا (CMA) که یک پنل کاربری آسانی دارد
- بخش دیگر برای نمایش محتوا (CDA) که اطلاعات را به بازدیدکنندگان نشان میدهد.
انواع CMSهای محبوب
- وردپرس: محبوبترین CMS در جهان است که در ابتدا برای وبلاگنویسی طراحی شده بود، اما اکنون به یک پلتفرم کامل برای ساخت انواع وبسایتها، از جمله سایتهای شرکتی و فروشگاههای آنلاین ، تبدیل شده است.
- جوملا: یک CMS قدرتمند و انعطافپذیر که برای ساخت وبسایتهای پیچیده و پورتالهای اجتماعی مناسب است.
- دروپال: شناخته شده به دلیل امنیت بالا و مناسب برای وبسایتهای دولتی و سازمانی با نیازهای پیچیده و مقیاس بزرگ.
- مجنتو و پرستاشاپ: این CMSها به طور خاص برای بستر تجاری طراحی شدهاند و امکانات پیشرفتهای برای مدیریت محصولات، سفارشها و مشتریان ارائه میدهند.
وبسایتهای فروشگاهی
خوشبختانه وردپرس افزونه قوی با عنوان ووکامرس دارد که با کمک آن به راحتی میتوان کاملترین و بهترین فروشگاه آنلاین را در تمامی حوزهها راهاندازی کرد. نه تنها این افزونه هم مثل وردپرس کاملا رایگان است بلکه دارای افزونههای بیشماری است که میتوان آن را تکمیل کرد. برای فروشگاه آنلاین نیز، قالبهای متعدد رایگان و پرو وجود دارد که میتوانید برحسب نیاز خود انتخاب کرده و نصب کنید. همچنین با صفحهسازهایی مانند المنتور نیز میتوانید بهترین سایت را برای خود بسازید.
وبسایتهای خبری، شرکتی و شخصی
با وردپرس هر نوع سایتی که دوست دارید میتوانید بسازید. سایتهایی مانند خبری، شرکتی و شخصی با نصب وردپرس و قالبهایی در زمینه موردنظر ساخته میشوند. تمامی مراحل را میتوان هم بصورت رایگان و هم با کمک امکانات و قالبهای پرو راهاندازی کرد.
حتما بخوانید: آموزش طراحی سایت فروشگاهی با ووکامرس تنها در ۵ قدم
مراحل طراحی وبسایت
در طراحی سایت، مراحل مشخصی وجود دارد که هر کدام را باید به دقت اجرا کنید. این مراحل به شرح زیر است:
گام ۱: تعیین هدف و برنامهریزی
این مرحله اولین و مهمترین بخش است که در آن اهداف اصلی وبسایت مشخص میشود. در این قدم باید به یک سری سوال به درستی پاسخ دهید:
- هدف از ساخت وبسایت چیست؟ مثلاً فروش محصول، ارائه خدمات، اطلاعرسانی، وبلاگ شخصی و …
- مخاطبان هدف شما چه کسانی هستند؟ از نظر سن، علایق، نیازها و …باید همه چیز را مشخص کنید.
- چه ویژگیها و بخشهایی در وبسایت لازم است؟ مانند صفحه درباره ما، تماس با ما، بلاگ، فروشگاه و …
- رقبا چه کسانی هستند و وبسایت آنها چه نقاط قوت و ضعفی دارد؟
- بودجه و زمانبندی پروژه قرار است چقدر زمان ببرد؟
نتیجه این مرحله معمولا یک استراتژی قوی است که به عنوان نقشه راه کل پروژه عمل میکند.
گام ۲: طراحی وایرفریم (Wireframe)
وایرفریم مانند یک طرح اولیه یا ساختار وبسایت است که قبل از طراحی گرافیکی ایجاد میشود. در این مرحله، تمرکز بر روی ساختار و چیدمان صفحات است نه تنها ظاهر آنها. وایرفریمها بهصورت ساده و معمولا سیاه و سفید طراحی میشوند تا جایگاه عناصر اصلی مانند دکمهها، تصاویر، منوها و متنها مشخص شود.
هدف از وایرفریم این است که چیدمان و تجربه کاربری (UX) بهینه شود و قبل از شروع کدنویسی یا طراحی گرافیکی، ایرادات احتمالی ساختاری شناسایی و رفع شوند.
گام ۳: طراحی گرافیکی (UI)
در این مرحله، طرح اولیه یعنی همان وایرفریم به یک طرح گرافیکی زیبا و کاربرپسند تبدیل میشود. طراح رابط کاربری (UI) با استفاده از ابزارهایی مانند Figma، Adobe XD یا Sketch رنگها، فونتها، تصاویر، آیکونها و سایر عناصر بصری را به طرح اضافه میکند. هدف این گام ایجاد یک هویت بصری منسجم و جذاب برای وبسایت است که با برند شما همخوانی داشته باشد و تجربه کاربری را بهبود بخشد.
گام ۴: کدنویسی (Coding)
در مرحله کدنویسی طرحهای گرافیکی به یک وبسایت زنده و قابل استفاده تبدیل میشود. این کار توسط برنامهنویسان فرانتاند و بکاند انجام میشود که وظایف به شرح زیر است:
- توسعه فرانتاند: این بخش مربوط به قسمتهایی است که کاربر آنها را میبیند و با آنها تعامل دارد. برنامهنویسان فرانتاند از زبانهایی مانند HTML، CSS و JavaScript استفاده میکنند تا ظاهر وبسایت را پیادهسازی کنند.
- توسعه بکاند: این بخش شامل منطق پشت وبسایت است که کاربر مستقیماً آن را نمیبیند. این بخش وظایفی مانند مدیریت پایگاه داده، پردازش اطلاعات، و عملکرد سرور را بر عهده دارد. زبانهای رایج بکاند شامل PHP، Python، Ruby و Node.js هستند.
گام ۵: آزمایش و بازخورد
بعد از کدنویسی، وبسایت باید به طور کامل تست شود تا از صحت عملکرد آن اطمینان حاصل کنید. در این مرحله، تمامی بخشهای وبسایت از جمله فرمها، لینکها، دکمهها و سازگاری با مرورگرها و دستگاههای مختلف بررسی میشوند. تستهای کاربردی، امنیتی و عملکردی انجام میشود تا هرگونه باگ یا خطا قبل از راهاندازی شناسایی و رفع شود.
گام ۶: راهاندازی و انتشار
اگر وبسایت شما تمام آزمایشها را با موفقیت پشت سر گذاشت، زمان راهاندازی و قرار گرفتن آن بر روی سرور است. در این مرحله، فایلهای وبسایت به یک هاست منتقل شده و با یک نام دامنه متصل میشوند تا برای عموم قابل دسترس باشد.
گام ۷: بهینهسازی و تبلیغات
راهاندازی پایان کار نیست. پس از انتشار، باید وبسایت را به صورت مداوم بهینهسازی و مدیریت کرد. این مرحله شامل فعالیتهای زیر است:
- بهینهسازی برای موتورهای جستجو: بهبود رتبه وبسایت در نتایج گوگل.
- بهروزرسانی محتوا: افزودن مطالب جدید و بهروز نگه داشتن اطلاعات.
- تحلیل عملکرد: استفاده از ابزارهایی مانند Google Analytics برای بررسی رفتار کاربران و شناسایی فرصتهای بهبود.
- تبلیغات: استفاده از روشهای مختلف مانند تبلیغات کلیکی یا بازاریابی شبکههای اجتماعی برای جذب بازدیدکننده.
این چرخه به صورت مداوم تکرار میشود تا وبسایت همیشه بهروز باشد و مشتری به سمت آن بیاید.
ابزارها و فناوریهای طراحی وب
در مسیر طراحی سایت، ابزارهایی وجود دارد که میتوانید به کمک آنها و فناوری که وجود دارد به راحتی عملیات طراحی سایت را به خوبی انجام داد. در ادامه آنها را بررسی خواهیم کرد.
زبانهای برنامهنویسی
زبانهای برنامهنویسی ستون فقرات هر وبسایتی هستند و به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
- زبانهای فرانتاند: این زبانها مسئول ظاهر و تعامل وبسایت با کاربر هستند.
- HTML: اساسیترین زبان برای ساختاردهی محتوای صفحات وب. HTML به مرورگر میگوید که هر بخش از محتوا (مانند عنوان، پاراگراف، تصویر) چیست و در کجا قرار گیرد.
- CSS: برای استایلدهی و زیباسازی وبسایت استفاده میشود. CSS رنگها، فونتها، چیدمان و انیمیشنها را تعریف میکند.
- JavaScript: این زبان به وبسایتها تعامل و پویایی میبخشد. با جاوااسکریپت میتوان فرمها را اعتبارسنجی کرد، منوهای کشویی ایجاد کرد و محتوا را بدون بارگذاری مجدد صفحه تغییر داد.
- زبانهای بکاند: این زبانها عملکرد پشت صحنه وبسایت را مدیریت میکنند، مانند ارتباط با پایگاه داده و پردازش دادههای کاربر.
- Python: یک زبان قدرتمند و چندمنظوره که برای توسعه وب با فریمورکهایی مانند Django و Flask بسیار محبوب است.
- PHP: یکی از قدیمیترین و رایجترین زبانها برای توسعه وبسایت. بسیاری از سیستمهای مدیریت محتوا مانند WordPress با PHP نوشته شدهاند.
- JavaScript (Node.js): با استفاده از Node.js، میتوان از جاوااسکریپت هم در فرانتاند و هم در بکاند استفاده کرد که این یکپارچگی زیادی ایجاد میکند.
ابزارهای طراحی بدون کدنویسی
این ابزارها به افراد غیربرنامهنویس امکان میدهند تا وبسایتهای کاملی را بدون نیاز به نوشتن حتی یک خط کد بسازند. این ابزارها با رابطهای کاربری بصری و کشیدن و رها کردن کار میکنند و سرعت طراحی را به شدت افزایش میدهند.
- وردپرس: محبوبترین سیستم مدیریت محتوا در جهان که با افزونههای متنوع، ساخت انواع وبسایتها را ممکن میسازد.
- Wix و Squarespace: پلتفرمهای وبسایتساز که قالبهای آماده و ابزارهای بصری برای ساخت وبسایتهای شخصی، فروشگاههای آنلاین و نمونهکار ارائه میدهند.
ابزارهای طراحی گرافیکی
این ابزارها توسط طراحان برای ایجاد طرحهای گرافیکی و رابط کاربری (UI) استفاده میشوند که در مرحله بعدی توسط برنامهنویسان کدنویسی میشوند.
- Figma: یک ابزار طراحی رابط کاربری مبتنی بر وب که به دلیل قابلیت همکاری تیمی و رابط کاربری ساده، بسیار محبوب است.
- Adobe XD: یک ابزار قدرتمند برای طراحی وایرفریم، پروتوتایپ و رابط کاربری که با سایر محصولات Adobe هماهنگی بالایی دارد.
- Sketch: یک ابزار طراحی UI/UX که بهطور خاص برای سیستمعامل macOS توسعه یافته است.
حتما بخوانید: 14 ایده برای طراحی سایت فروشگاهی
طراحی UI و UX در وبسایت
طراحی UI و UX دو مفهوم بسیار حیاتی در طراحی وبسایت هستند که اغلب با هم اشتباه گرفته میشوند اما در واقع مکمل یکدیگرند. برای درک بهتر این دو، میتوانیم یک وبسایت را به یک خانه تشبیه کنیم:
- UX به این موضوع میپردازد که چگونه کاربر با وبسایت تعامل میکند و چه حسی دارد. این بخش به کاربردی بودن، سهولت استفاده و منطقی بودن مسیرهای حرکت کاربر در سایت مربوط میشود. UX شبیه به نقشه و معماری یک خانه است.
- UI به این موضوع میپردازد که وبسایت چگونه به نظر میرسد و شامل تمام عناصر بصری است. UI شبیه به طراحی داخلی و دکوراسیون یک خانه است.
طراحی UX یا تجربه کاربری
UX یک رویکرد جامع و کاربر محور است که از تحقیقات و تحلیلهای روانشناختی برای بهبود تجربه کلی کاربر استفاده میکند. هدف اصلی UX این است که وبسایت برای کاربر کاربردی، لذتبخش و قابل دسترس باشد.
مراحل و اصول کلیدی در طراحی UX
- تحقیقات کاربر: در این مرحله، طراحان UX با استفاده از روشهایی مانند مصاحبه، نظرسنجی و تحلیل رفتار کاربران، نیازها، اهداف و نقاط درد آنها را شناسایی میکنند.
- ایجاد پرسونا: با توجه به تحقیقات، شخصیتهای فرضی (پرسونا) از کاربران هدف ایجاد میشود تا نیازهای آنها در فرآیند طراحی در نظر گرفته شود.
- طراحی معماری اطلاعات: سازماندهی و چیدمان محتوا و اطلاعات وبسایت بهگونهای که کاربر به راحتی بتواند به آنچه نیاز دارد، دسترسی پیدا کند. این شامل طراحی منوها، دستهبندیها و ساختار کلی سایت است.
- طراحی وایرفریم: ایجاد طرحهای اولیه و ساده از صفحات وبسایت برای نشان دادن چیدمان عناصر و جریان کاربری، بدون توجه به جزئیات بصری.
- تست کاربردپذیری: آزمایش وبسایت با کاربران واقعی برای شناسایی مشکلات و نقاط ضعف در فرآیند تعامل آنها با سایت.
میزان اهمیت UX
- افزایش رضایت و وفاداری کاربر: یک وبسایت با UX خوب، کاربر را به راحتی به هدفش میرساند و حس مثبتی در او ایجاد میکند.
- بهبود نرخ تبدیل: هرچه وبسایت کاربرپسندتر باشد، احتمال انجام اقدام مورد نظر (مانند خرید یا ثبتنام) بالاتر میرود.
- کاهش هزینههای پشتیبانی: وبسایتی که استفاده از آن آسان است، نیاز به پشتیبانی کمتری از کاربران دارد.
- تاثیر بر سئو: گوگل به وبسایتهایی که تجربه کاربری خوبی دارند، رتبه بالاتری میدهد.
طراحی UI یا رابط کاربری
UI بر روی ظاهر و حس بصری وبسایت تمرکز دارد. این بخش شامل تمام عناصر قابل مشاهدهای است که کاربر با آنها تعامل دارد. هدف UI ایجاد یک تجربه بصری زیبا، منسجم و قابل استفاده است.
اصول و عناصر کلیدی در طراحی UI:
- رنگبندی: انتخاب رنگها باید با هویت برند هماهنگ باشد و به ایجاد یک حس مشخص در کاربر کمک کند.
- تایپوگرافی: انتخاب فونت، اندازه و فاصله مناسب متنها برای خوانایی بهتر و ایجاد حس بصری مطلوب.
- چیدمان: قرار دادن منطقی و جذاب عناصر در صفحه. استفاده صحیح از فضای سفید برای جلوگیری از شلوغی و سردرگمی بصری بسیار مهم است.
- تصاویر و آیکونها: استفاده از تصاویر با کیفیت و آیکونهای استاندارد برای بهبود ارتباط بصری و راهنمایی کاربر.
- کنسانس و یکپارچگی: استفاده از الگوها، رنگها و استایلهای ثابت در تمامی صفحات برای ایجاد یک تجربه یکپارچه و قابل پیشبینی.
اهمیت UI:
- جذب کاربر در نگاه اول: یک طراحی UI زیبا و حرفهای، در اولین نگاه کاربر را جذب میکند و اعتماد او را جلب میکند.
- انتقال هویت برند: UI به طور مستقیم با برندسازی در ارتباط است و میتواند ارزشها و شخصیت یک کسبوکار را به کاربر منتقل کند.
- راهنمایی بصری کاربر: با استفاده از رنگ، اندازه و چیدمان مناسب عناصر، میتوان توجه کاربر را به بخشهای مهم جلب کرد.
نقش سئو در طراحی وب
سئو یا بهینهسازی برای موتور جستجو، نقش مهمی در طراحی وب ایفا میکند و تضمین میکند که یک وبسایت نه تنها از نظر بصری جذاب است، بلکه به راحتی توسط موتورهای جستجو و کاربران قابل کشف و درک است. ادغام سئو از مراحل اولیه طراحی وب برای به حداکثر رساندن دیده شدن یک وبسایت، جذب ترافیک هدفمند و دستیابی به اهداف تجاری ضروری است.
نکات کلیدی سئو در طراحی سایت
- تحقیق و پیادهسازی کلمات کلیدی: شناسایی کلمات کلیدی مرتبطی که کاربران جستجو میکنند و گنجاندن استراتژیک آنها در محتوای وبسایت، توضیحات متا و متن جایگزین تصویر، به موتورهای جستجو کمک میکند تا موضوع صفحه را درک کرده و بر اساس آن رتبهبندی کنند.
- بهینهسازی تجربه کاربری (UX): یک وبسایت با طراحی خوب و ناوبری آسان، معماری اطلاعات واضح و سرعت بارگذاری سریع، تعامل و رضایت کاربر را افزایش میدهد، که این عوامل نیز توسط موتورهای جستجو در نظر گرفته میشوند.
- سازگاری با موبایل: با افزایش استفاده از دستگاههای تلفن همراه، اطمینان از واکنشگرا بودن وبسایت و ارائه تجربهای روان در تمام اندازههای صفحه نمایش، برای موفقیت سئو و رضایت کاربر بسیار مهم است.
- بهینهسازی محتوا: ایجاد محتوای با کیفیت بالا، جذاب و آموزنده که به سوالات جستجوی کاربر پاسخ میدهد و ارزش ارائه میدهد، برای جذب و حفظ بازدیدکنندگان ضروری است.
- سئوی فنی: بهینهسازی ساختار، کد و سرعت وبسایت از طریق تکنیکهایی مانند بهینهسازی تصاویر، استفاده از تگهای عنوان مناسب و اطمینان از ساختار تمیز وبسایت، قابلیت خزش و نمایهسازی موتور جستجو را افزایش میدهد.
- لینک سازی: کسب بک لینک از وب سایت های معتبر در حوزه مشابه می تواند به طور قابل توجهی اعتبار یک وب سایت را افزایش داده و رتبه آن را در نتایج جستجو بهبود بخشد.
- ممیزی و نظارت بر وب سایت: ممیزی منظم عملکرد سئوی وب سایت و نظارت بر معیارهای کلیدی مانند ترافیک، نرخ پرش و تبدیل ها به شناسایی زمینه های بهبود و بهینه سازی استراتژی سئوی وب سایت کمک می کند.
انواع روشهای طراحی وب
قبل از اینکه وارد مبحث طراحی وب شوید باید ببینید کدام مورد برایتان مناسب است. در ادامه هر کدام را بررسی میکنیم.
طراحی استاتیک
در طراحی استاتیک، صفحات وب به صورت فایلهای ثابت HTML و CSS ایجاد میشوند. محتوای این صفحات از پیش تعریف شده است و برای هر تغییری در محتوا، باید فایلهای اصلی ویرایش شوند. این نوع طراحی برای وبسایتهای ساده با محتوای کم و ثابت، مانند صفحات معرفی کسبوکار یا وبسایتهای نمونهکار، مناسب است.
مزایا:
- سرعت بالا: به دلیل ثابت بودن محتوا، سرعت بارگذاری این سایتها بسیار بالاست.
- امنیت بالا: از آنجا که به پایگاه داده و زبانهای برنامهنویسی پیچیده بکاند نیازی نیست، امنیت این وبسایتها بالاتر است.
معایب:
- مدیریت سخت: بهروزرسانی محتوا نیازمند دانش کدنویسی است.
- فاقد پویایی: امکان تعامل با کاربر مانند ثبتنام یا ارسال نظر وجود ندارد.
طراحی داینامیک
در طراحی داینامیک، محتوای وبسایت به صورت پویا از یک پایگاه داده فراخوانی میشود. این سایتها از زبانهای برنامهنویسی بکاند مانند PHP، Python و Node.js استفاده میکنند. این روش برای وبسایتهایی که محتوای آنها به طور مداوم تغییر میکند، مانند فروشگاههای آنلاین، وبلاگها و شبکههای اجتماعی، ایدهآل است.
مزایا:
- مدیریت آسان: بهروزرسانی محتوا از طریق پنل مدیریت (CMS) بسیار ساده است.
- تعامل با کاربر: امکان ثبتنام، ورود به حساب کاربری، ارسال نظرات و سایر تعاملات فراهم است.
معایب:
- پیچیدگی بیشتر: طراحی و توسعه آنها زمانبر و پیچیدهتر است.
- احتمال خطای بیشتر: به دلیل وجود پایگاه داده و کدنویسی پیچیدهتر، احتمال بروز خطا یا مشکلات امنیتی وجود دارد.
طراحی Responsive
طراحی ریسپانسیو رویکردی است که وبسایت را طوری طراحی میکند که به طور خودکار اندازه و چیدمان خود را با توجه به اندازه صفحه نمایش دستگاه کاربر تنظیم کند. در این روش، از یک کد اصلی و ویژگیهای CSS برای سازگاری با نمایشگرهای مختلف استفاده میشود.
مزایا:
- تجربه کاربری عالی: وبسایت در هر دستگاهی به خوبی نمایش داده میشود و نیاز به طراحی نسخه جداگانه برای موبایل نیست.
- سئو (SEO) بهتر: گوگل وبسایتهای ریسپانسیو را به وبسایتهای جداگانه موبایل ترجیح میدهد.
- نگهداری آسان: مدیریت یک وبسایت به جای دو یا چند نسخه، سادهتر است.
طراحی Adaptive
در طراحی تطبیقی، چندین نسخه ثابت از طراحی برای اندازههای صفحه نمایش مشخص ایجاد میشود. وبسایت به صورت خودکار اندازه صفحه را تشخیص میدهد و نسخه مناسب را برای کاربر بارگذاری میکند. این روش مانند طراحی ریسپانسیو انعطافپذیر نیست و بر اساس نقاط شکست از پیش تعیینشده کار میکند.
مزایا:
- کنترل دقیق: طراح کنترل کامل بر روی ظاهر وبسایت در هر اندازه نمایشگر دارد.
- سرعت بارگذاری بالاتر: از آنجا که نسخه دقیق برای دستگاه بارگذاری میشود، سرعت آن میتواند بالاتر از ریسپانسیو باشد.
معایب:
- پیچیدگی بیشتر در طراحی و نگهداری: باید چندین نسخه از یک صفحه را طراحی و نگهداری کرد.
- انعطافپذیری کمتر: برای دستگاههایی که اندازه آنها با نقاط شکست از پیش تعیینشده متفاوت است، ممکن است نمایش سایت بهینه نباشد.
طراحی با CMS
CMS یک پلتفرم نرمافزاری است که به کاربران امکان میدهد بدون نیاز به کدنویسی، محتوای وبسایت خود را ایجاد، مدیریت و بهروزرسانی کنند. CMSها در واقع روشی برای ساخت وبسایتهای داینامیک هستند.
- WordPress: محبوبترین و انعطافپذیرترین CMS جهان که برای ساخت انواع وبسایتها از وبلاگ تا فروشگاه آنلاین استفاده میشود.
- Joomla! و Drupal: از دیگر CMSهای قدرتمند هستند که معمولاً برای وبسایتهای پیچیدهتر با نیازهای خاص استفاده میشوند.
مزایا:
- سادگی در استفاده: مدیریت و بهروزرسانی وبسایت برای افراد مبتدی بسیار آسان است.
- صرفهجویی در هزینه و زمان: نیازی به استخدام توسعهدهندگان برای هر تغییر کوچک نیست.
- قابلیت توسعهپذیری: با استفاده از افزونهها و قالبها میتوان قابلیتهای سایت را گسترش داد.
معایب:
- محدودیتهای طراحی: گاهی اوقات قالبها و افزونهها محدودیتهایی در طراحی ایجاد میکنند.
- نیاز به بهروزرسانی مداوم: برای حفظ امنیت، CMSها و افزونههای آنها باید به طور منظم بهروزرسانی شوند.
حتما بخوانید: تفاوت طراحی سایت وردپرس با کدنویسی
چگونه طراح وبسایت شویم؟
برای اینکه به یک طراح وبسایت حرفهای تبدیل شوید، باید یک مسیر مشخص را دنبال کنید که شامل یادگیری مهارتهای فنی، تقویت خلاقیت و کسب تجربه عملی است. در اینجا، مراحلی که باید طی کنید را توضیح میدهیم:
۱. یادگیری اصول طراحی وب
قبل از اینکه سراغ ابزارها و کدنویسی بروید، باید اصول اصلی طراحی وب را بشناسید. این اصول به شما کمک میکنند تا وبسایتهایی بسازید که نه تنها زیبا هستند، بلکه کاربردی و موثر نیز باشند:
- اصول طراحی UI/UX: تفاوت رابط کاربری (UI) و تجربه کاربری (UX) را به خوبی درک کنید. یاد بگیرید که چگونه یک وبسایت را طوری طراحی کنید که کاربر به راحتی بتواند از آن استفاده کند.
- تایپوگرافی: با انواع فونتها، نحوه استفاده از آنها و ترکیبهای مناسب برای خوانایی بهتر آشنا شوید.
- نظریه رنگ: روانشناسی رنگها و تأثیر آنها بر احساس کاربر را بشناسید تا بتوانید پالت رنگی مناسبی برای هر پروژه انتخاب کنید.
- قوانین چیدمان: با اصولی مانند تعادل، کنتراست و سلسلهمراتب بصری آشنا شوید تا بتوانید محتوا را به بهترین شکل سازماندهی کنید.
۲. تسلط بر ابزارها
برای تبدیل شدن به یک طراح وبسایت، باید به ابزارهای مورد نیاز مسلط شوید. این ابزارها به شما کمک میکنند تا ایدههای خود را به واقعیت تبدیل کنید:
- ابزارهای طراحی گرافیکی: به یکی از ابزارهای قدرتمند مانند Figma یا Adobe XD مسلط شوید. این ابزارها برای طراحی وایرفریمها، پروتوتایپها و رابطهای کاربری (UI) ضروری هستند.
- ابزارهای کدنویسی: اگر میخواهید در زمینه فرانتاند هم فعالیت کنید، یادگیری زبانهای HTML، CSS و JavaScript الزامی است. اگرچه نیازی نیست در ابتدا یک برنامهنویس حرفهای باشید، اما آشنایی با این زبانها به شما کمک میکند تا طراحیهای واقعبینانهتر و قابل پیادهسازی ارائه دهید.
۳. ساخت نمونهکار
مهمترین بخش برای ورود به بازار کار، داشتن یک نمونهکار قوی است. نمونهکار شما معرف سبک و تواناییهای شماست.
- پروژههای شخصی: چند پروژه شخصی طراحی کنید. مثلا یک وبسایت برای یک کافه خیالی، یک اپلیکیشن آب و هوا یا یک وبلاگ شخصی.
- پروژههای بازسازی: وبسایتهای قدیمی را انتخاب کرده و نسخه جدیدی از آنها را با طراحی بهتر ارائه دهید. این کار نشان میدهد که شما میتوانید مشکلات طراحی را شناسایی و حل کنید.
- پروژههای واقعی: اگر فرصت دارید، برای دوستان یا کسبوکارهای کوچک، پروژههای واقعی و رایگان یا با هزینه کم انجام دهید.
۴. یادگیری مداوم
دنیای طراحی وب به سرعت در حال تغییر است. برای حرفهای ماندن، باید همیشه بهروز باشید.
- منابع آنلاین: وبلاگها، کانالهای یوتیوب و پادکستهای مرتبط با طراحی وب را دنبال کنید. سایتهایی مانند Dribbble و Behance برای الهام گرفتن بسیار مفید هستند.
- شبکهسازی: در انجمنهای آنلاین و رویدادهای محلی با سایر طراحان وب ارتباط برقرار کنید. این کار به شما کمک میکند تا از تجربیات دیگران استفاده کنید و فرصتهای شغلی جدیدی به دست آورید.
هزینههای طراحی وبسایت
عوامل متعددی در این امر دخیل است که باید با توجه به آنها هزینهها را مشخص کرد. این عوامل را در ادامه با هم مورد بررسی قرار میدهیم:
- نوع وبسایت: سایتهای استاتیک و ساده مانند وبسایتهای شخصی یا معرفی کسبوکار (Portfolio). این سایتها کمترین هزینه را دارند.
سایتهای داینامیک و پیچیده مانند فروشگاههای آنلاین، وبسایتهای خبری یا شبکههای اجتماعی. این پروژهها به دلیل نیاز به پایگاه داده، سیستم مدیریت محتوا و قابلیتهای پیچیدهتر، بسیار گرانتر هستند. - ویژگیها و قابلیتهای وبسایت: هرچه تعداد صفحات بیشتر باشد، هزینه افزایش مییابد.
استفاده از CMS اختصاصی یا پلاگینهای خاص، هزینه را بیشتر میکند.
امکاناتی مانند سیستم پرداخت آنلاین، پنل کاربری، سیستم رزرو، چت آنلاین و… هر کدام به هزینه نهایی اضافه میکنند. - طراحی UI/UX: اگر یک طراح UI/UX به صورت اختصاصی برای شما طرح گرافیکی ایجاد کند، هزینه آن به طور قابل توجهی بیشتر از استفاده از قالبهای آماده است. استفاده از قالبهای آماده یک روش ارزانتر است، اما وبسایت شما منحصر به فرد نخواهد بود.
- برنامهنویسی و تکنولوژی: اگر پروژه نیاز به برنامهنویسی تخصصی و استفاده از فریمورکهای پیچیده داشته باشد، هزینه نیروی متخصص برنامهنویس بالا میرود.
طراحی ریسپانسیو که وبسایت را برای دستگاههای مختلف بهینه میکند، معمولاً در قیمت لحاظ میشود. - مدل کاری و تیمی: معمولاً فریلنسرها هزینههای پایینتری دارند، اما ممکن است پشتیبانی و کیفیت کار آنها با یک شرکت متفاوت باشد.
شرکتها معمولاً با تیمهای متخصص کار میکنند که هر کدام وظیفه خاصی دارند. این روش تضمین کیفیت بالاتری دارد، اما هزینه آن بیشتر است.
اشتباهات رایج در طراحی وب
طراحی وب نیز مانند سایر حوزهها، اشتباهات رایجی در آن وجود دارد که میتواند نتیجه نهایی کار را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. شناخت این اشتباهات به شما کمک میکند تا از آنها اجتناب کرده و وبسایتهای بهتری طراحی کنید. در ادامه به رایجترین اشتباهات در طراحی وب میپردازیم:
۱. تجربه کاربری (UX) ضعیف
- پیچیدگی بیش از حد در ناوبری: اگر کاربر نتواند به راحتی در سایت شما حرکت کند و به اطلاعات مورد نیاز خود برسد، به سرعت سایت را ترک میکند. منوهای پیچیده، لینکهای گمراهکننده و ساختار درهمریخته از جمله دلایل این مشکل هستند.
- عدم سازگاری با موبایل: در دنیای امروز، بخش بزرگی از کاربران از طریق موبایل به وبسایتها دسترسی دارند. اگر وبسایت شما ریسپانسیو نباشد و در نمایشگرهای کوچک به درستی نمایش داده نشود، بخش بزرگی از مخاطبان خود را از دست میدهید.
- سرعت بارگذاری پایین: کاربران صبر کمی دارند. اگر وبسایت شما برای بارگذاری بیش از چند ثانیه طول بکشد، احتمالاً کاربر از بازدید آن منصرف میشود.
۲. طراحی رابط کاربری (UI) نامناسب
- استفاده نامناسب از رنگها: رنگهای خیلی تند، پالت رنگی نامتوازن یا استفاده از رنگهای تیره روی پسزمینه تیره، خوانایی متن را به شدت کاهش میدهد و برای چشم کاربر آزاردهنده است.
- انتخاب فونت نامناسب: فونتهایی که خوانایی پایینی دارند، اندازه آنها خیلی کوچک یا بزرگ است و یا رنگ آنها با پسزمینه در تضاد نیست، تجربه کاربری را مختل میکند.
- شلوغی بصری: پر کردن صفحه با تعداد زیادی از تصاویر، آیکونها و المانهای گرافیکی باعث سردرگمی کاربر میشود. طراحی مینیمال و استفاده از فضای سفید (Whitespace) میتواند به تمرکز کاربر کمک کند.
- ناسازگاری در طراحی: اگر در بخشهای مختلف وبسایت از استایل، رنگ و فونتهای متفاوتی استفاده کنید، وبسایت شما غیرحرفهای و نامنظم به نظر میرسد.
۳. محتوای ناکافی یا بیکیفیت
- محتوای تکراری یا بیارزش: محتوای وبسایت باید ارزشمند، منحصربهفرد و مرتبط با کسبوکار شما باشد. کپی کردن محتوا از سایتهای دیگر نه تنها به سئوی شما آسیب میزند، بلکه اعتماد کاربر را نیز از بین میبرد.
- غفلت از محتوای بصری: تصاویر و ویدئوها میتوانند جذابیت وبسایت را چند برابر کنند. استفاده از تصاویر با کیفیت پایین یا نامرتبط با محتوا یک اشتباه بزرگ است.
۴. مشکلات فنی و عملکردی
- لینکهای خراب (Broken Links): وجود لینکهایی که به صفحه “۴۰۴” یا صفحات ناموجود منتهی میشوند، تجربه کاربری را خراب کرده و به اعتبار وبسایت آسیب میزند.
- عدم بهینهسازی برای سئو (SEO): اگر وبسایت شما از نظر سئو بهینه نباشد، موتورهای جستجو آن را به درستی ایندکس نمیکنند و در نتیجه، در نتایج جستجو رتبه خوبی نخواهید داشت.
جمعبندی
یکی از مواردی که ما برای ساخت بیزینس خود به آن نیاز داریم، داشتن یک وبسایت حرفهای است. شما با توجه به خواستههای خود، بودجه موردنظر و … میتوانید برای خود سایتی ایجاد کنید و در آن مشغول فعالیت شوید. این کار کسب و کارتان را به چشم افراد میرساند و فروش را برایتان رقم میزند. این نکته بسیار مهم است که بدانید سایت یک بستر کاملا امن و معتبر است که با هیچ بستر دیگری قابل مقایسه نیست.
